माद्रिद : युरोपमध्ये उष्णतेची लाट, कोरडी वनस्पती आणि वेगवान वाऱ्यांमुळे अनेक भागांत भीषण वणवे पसरले आहेत. या आगीमुळे स्पेनमध्ये परिस्थिती गंभीर बनली असून, देशाने वणव्यांच्या पार्श्वभूमीवर पहिल्यांदाच राष्ट्रीय आणीबाणी जाहीर केली आहे. माद्रिद परिसर आणि अविला प्रांतातील आगी नियंत्रणाबाहेर जात असल्याने १० हजारांहून अधिक नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले आहे.
स्पेनमध्ये पहिल्यांदाच वणव्यांवर राष्ट्रीय आणीबाणी
स्पेनमध्ये एकाच वेळी अनेक भागांत वणवे भडकले आहेत. आगीचा वेगाने विस्तार, प्रतिकूल हवामान आणि मोठ्या प्रमाणावर बचाव व अग्निशमन दलाची गरज लक्षात घेऊन सरकारने राष्ट्रीय आणीबाणी जाहीर केली.
या निर्णयामुळे विविध सरकारी यंत्रणांमधील मदत आणि संसाधनांचे समन्वय साधणे अधिक सोपे होणार आहे. अग्निशमन दल, आपत्कालीन सेवा आणि लष्करी आपत्कालीन युनिट्सना आगीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी तैनात करण्यात आले आहे.
१० हजारांहून अधिक नागरिकांचे स्थलांतर
माद्रिदच्या आसपासच्या भागांत वणव्यांचा धोका वाढल्यानंतर अनेक गावांमधील नागरिकांना सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आले. आगीचा धूर आणि ज्वाळा रहिवासी भागांच्या जवळ पोहोचल्याने प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतराचे आदेश दिले.
अनेक नागरिकांना तात्पुरत्या निवारा केंद्रांमध्ये हलवण्यात आले आहे. स्थानिक प्रशासनाकडून नागरिकांना आगीच्या परिसरापासून दूर राहण्याचे आणि आपत्कालीन सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
उष्णतेची लाट आणि जोरदार वाऱ्यांमुळे आगीचा वेग वाढला
सध्या दक्षिण युरोपमध्ये अत्यंत उष्ण हवामानाचा सामना करावा लागत आहे. वाढते तापमान, कोरडी झालेली झाडे आणि गवत तसेच जोरदार वारे यामुळे आगी वेगाने पसरत आहेत.
वाऱ्यांमुळे आगीची दिशा अचानक बदलत असल्याने अग्निशमन दलासमोर मोठे आव्हान निर्माण झाले आहे. काही ठिकाणी आग विझवण्यासाठी केलेले प्रयत्न सुरू असतानाच वाऱ्यामुळे ज्वाळा नव्या भागात पसरत आहेत.
लष्करी आपत्कालीन युनिट्सची मदत
परिस्थितीची गंभीरता लक्षात घेऊन स्पेनच्या आपत्कालीन यंत्रणांनी अतिरिक्त मनुष्यबळ आणि उपकरणे तैनात केली आहेत. आगीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी लष्करी आपत्कालीन पथकांचीही मदत घेतली जात आहे.
एकाच वेळी अनेक ठिकाणी आग लागल्यामुळे स्थानिक प्रशासनावर मोठा ताण निर्माण झाला आहे. त्यामुळे राष्ट्रीय पातळीवर संसाधनांचे नियोजन करून अग्निशमन आणि बचाव कार्याला गती देण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.
फ्रान्समध्येही मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर
स्पेनसोबतच फ्रान्समध्येही भीषण वणव्यांमुळे परिस्थिती गंभीर आहे. फ्रान्सच्या अटलांटिक किनाऱ्यावरील भागात मोठ्या आगीमुळे हजारो नागरिकांना सुरक्षित ठिकाणी हलवावे लागले आहे.
कॅप फेरेट परिसरात पर्यटक आणि स्थानिक नागरिकांचे मोठ्या प्रमाणावर स्थलांतर करण्यात आले. या भागातील आग विझवण्यासाठी फ्रान्सने युरोपियन युनियनकडे मदतीची मागणी केली आहे. अग्निशमन विमानांची मदत मिळवण्यासाठी युरोपीय नागरी संरक्षण यंत्रणेशी संपर्क साधण्यात आला आहे.
हजारो हेक्टर जंगल आगीच्या भक्ष्यस्थानी
फ्रान्समधील काही भागांत वणव्यांमुळे हजारो हेक्टर जमीन जळून खाक झाली आहे. जंगल, झाडे आणि नैसर्गिक अधिवासाचे मोठे नुकसान झाले असून, आगीचा पर्यावरणावर दीर्घकालीन परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
वणव्यांमुळे वन्यजीवांच्या अधिवासावरही मोठा परिणाम होतो. अनेक प्राणी आणि पक्ष्यांना सुरक्षित भागात स्थलांतर करावे लागत आहे, तर काही भागांमध्ये जैवविविधतेचे नुकसान होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
स्पेनमध्ये यंदा आगीचे संकट अधिक गंभीर
स्पेनमध्ये यंदाच्या वर्षात आतापर्यंत मोठ्या प्रमाणावर जंगलक्षेत्र आगीच्या तडाख्यात सापडले आहे. उष्ण हवामान आणि कोरडे वातावरण यामुळे देशातील अनेक भागांमध्ये वणव्यांचा धोका वाढला आहे.
काही आगींनी हजारो हेक्टर क्षेत्र व्यापले असून, अग्निशमन पथकांना अनेक दिवसांपासून सतत काम करावे लागत आहे. यंदाच्या आगींमध्ये काही ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर जमीन जळाल्याची नोंद झाली आहे.
इटलीसह इतर युरोपीय देशांमध्येही आगी
स्पेन आणि फ्रान्सपुरतेच हे संकट मर्यादित राहिलेले नाही. दक्षिण युरोपातील इतर देशांमध्येही उष्णता आणि कोरड्या हवामानामुळे वणव्यांचा धोका वाढला आहे.
इटलीतील काही भागांमध्येही अग्निशमन यंत्रणांना आगीशी झुंज द्यावी लागत आहे. त्यामुळे युरोपमध्ये एकाच वेळी अनेक देशांवर अग्निशमन आणि बचाव यंत्रणांवर मोठा दबाव निर्माण झाला आहे.
हवामान बदलामुळे वणव्यांचा धोका वाढतोय?
तज्ज्ञांच्या मते, वाढते तापमान, दीर्घकाळ टिकणाऱ्या उष्णतेच्या लाटा आणि अनियमित हवामानामुळे वणव्यांचा धोका वाढत आहे. उष्णतेमुळे वनस्पती आणि जमीन अधिक कोरडी होते. त्यानंतर वाऱ्याचा वेग वाढल्यास आग वेगाने पसरू शकते.
युरोपातील सध्याची परिस्थिती भविष्यातील हवामानविषयक आव्हानांकडेही लक्ष वेधते. जंगलांचे संरक्षण, आग प्रतिबंधक उपाय आणि आपत्कालीन यंत्रणांची पूर्वतयारी यांना अधिक महत्त्व देण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
अग्निशमन दलासमोर मोठे आव्हान
एकाच वेळी अनेक ठिकाणी आगी लागल्याने अग्निशमन दलाला मोठ्या आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. काही भागांत आगीपर्यंत पोहोचणे कठीण आहे, तर काही ठिकाणी जोरदार वाऱ्यामुळे परिस्थिती सतत बदलत आहे.
आग विझवण्यासोबतच नागरिकांचे स्थलांतर, रस्ते बंद करणे, निवारा केंद्रांची व्यवस्था आणि प्रभावित भागांमध्ये मदत पोहोचवणे अशी अनेक कामे प्रशासनाला एकाच वेळी करावी लागत आहेत.
नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन
प्रशासनाने नागरिकांना अधिकृत सूचनांचे पालन करण्याचे आवाहन केले आहे. आगीच्या धोक्याच्या भागात अनावश्यक प्रवास टाळावा आणि स्थलांतराचे आदेश दिल्यास तातडीने सुरक्षित ठिकाणी जावे, असे सांगण्यात आले आहे.
सध्या स्पेन आणि फ्रान्समधील अग्निशमन पथके आगीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत आहेत. मात्र, तापमान, कोरडे हवामान आणि जोरदार वारे कायम राहिल्यास परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची शक्यता आहे.
